ยิ่งสร้างง่าย ยิ่งมั่วง่าย! (ถ้ามองไม่เห็นภาพใหญ่) เรื่องจริงในยุค AI Vibe Coding ที่ผู้บริหารต้องรู้!
เมื่อก่อนนี้ถ้าอยากได้ซอฟต์แวร์ใหม่ คุณอาจจะต้องรอคิวทีม IT หรือมองหา Vendor เข้ามาพัฒนาแต่วันนี้ พนักงานบัญชีคนหนึ่งสร้างระบบติดตามใบแจ้งหนี้เองได้ในบ่ายวันเดียว เป็นข่าวดีใช่ไหมครับ? ใช่ครับ… จนกว่าคุณจะรู้ว่าฝ่ายขายก็สร้างระบบเดียวกันไปแล้วเมื่อสัปดาห์ก่อน
วันนี้รูปแบบการหา Solution ให้กับระบบงานในบริษัท เปลี่ยนไปมาก เพราะคนทำงานทั่วๆไป สามารถลุกขึ้นมาสร้างเครื่องมือด้วยตัวเองได้ง่ายๆ พอคุณมีความสามารถในการทดลองไอเดียใหม่ๆ การแก้ปัญหาในองค์กรจึงสามารถเกิดขึ้นได้เร็วขึ้นมาก ช่วงแรกๆ องค์กรของคุณอาจจะสามารถ ทลายคอขวดในกระบวนการทำงานต่างๆ ไปได้มากมาย แต่คำถามสำคัญก็จะเริ่มตามมา เช่น…
สิ่งที่เรากำลังจะทำ มีคนอื่นในองค์กรสร้างเอาไว้แล้วหรือยัง?
สิ่งที่เราสร้างขึ้นมาจะทำงานร่วมกับระบบอื่นๆในองค์กรได้อย่างไร?
แต่สิ่งที่น่าสนใจก็คือ User ส่วนใหญ่ไม่ได้พยายามหาคำตอบ ของคำถามเหล่านี้ หรือบางครั้งก็อาจจะไม่ได้ตั้งคำถามด้วยซ้ำ รู้ตัวอีกทีองค์กรของคุณก็อาจจะมีระบบงานเล็กๆ ที่ทำหน้าที่คล้ายๆกัน เต็มไปหมด
ถึงตรงนี้คุณอาจจะบอกว่า ทำไมเราไม่ตั้งนโยบายขึ้นมาควบคุมการทำ Vibe Coding ล่ะ?
นั่นเป็นทางออกที่ดีทางนึงครับ แต่ก็ก่อนจะไปถึงจุดนั้น องค์กรของเรารู้หรือไม่ว่าตอนนี้ใครกำลังสร้างระบบอะไรอยู่บ้าง?
TYPE
Thoughts
ปัญหาไม่ได้อยู่ที่ Vibe Coding แต่อยู่ที่ ไม่มีใครมองเห็นภาพรวม
AI ช่วยให้เรา "ลงมือทำ" ได้เร็วขึ้น แต่กลับไม่ได้ช่วยให้เรา "เข้าใจปัญหา" หรือ "เห็นภาพรวมขององค์กร" ได้ดีขึ้นเลย และนี่คือสิ่งที่องค์กรที่มีนโยบายผลักดันการทำ Vibe Coding โดยที่ยังไม่มีใครคุมภาพใหญ่ มักจะเจอครับ
ได้ Solution ที่ซ้ำซ้อน: หลายแผนกสร้างเครื่องมือที่ทำหน้าที่เดียวกัน โดยไม่รู้ว่ามีอีกแผนก ที่ทำไปแล้ว หรือมีระบบที่พร้อมใช้งานอยู่แล้วด้วยซ้ำ
ข้อมูลกระจัดกระจาย: แต่ละ Solution ต่างก็เก็บ และสร้างข้อมูลของตัวเอง ไม่ได้วางแผนให้เชื่อมต่อกันตั้งแต่แรก ผลคือข้อมูลซ้ำ ข้อมูลไม่ตรงกัน และยากต่อการนำมาวิเคราะห์ร่วมกัน
มาตรฐานด้านความปลอดภัย และ Performance: Solution ที่ผู้ใช้ "ลองทำเอง" อาจตอบปัญหาหน้างานได้ตรงจุด แต่การที่ผู้สร้างไม่มีพื้นฐานความเข้าใจด้าน Technical ก็อาจจะเผลอมองข้ามเรื่องความปลอดภัย ซึ่งอาจจะไม่เหมาะกับงานที่มีความเสี่ยงสูง
ยิ่งสร้างง่าย ยิ่งสร้างเร็ว ก็ยิ่งเจออาการ “มั่ว” ได้ง่ายขึ้น
ปัญหา“คอขวด” หายไป แต่อาจจะกลายเป็นปัญหา "ตัวใครตัวมัน" แทนก็ได้นะครับ
การมองภาพใหญ่ และวางกติการร่วมกันคือทางออก
คำตอบไม่ใช่การห้าม Vibe Coding แต่คือการเปิดให้ทีมทดลองได้ ภายใต้กติกาที่ชัดเจน นี่คือเหตุผลที่ DX Roadmap, DX Strategy, Governance และ System Landscape คือสิ่งที่คุณควรให้สำคัญควบคู่กันไปด้วย
การกำหนด Governance ในบริษัทนั้นไม่ใช่เรื่องใหม่ แต่เป็นสิ่งที่องค์กรที่กำลังเติบโตต้องทำอยู่แล้ว เพียงแต่ Vibe Coding เข้ามาเป็นตัวเร่ง ทำให้ปัญหานั้นเกิดเร็วขึ้นและขยายวงกว้างขึ้นกว่าเดิมมาก
ถ้าคุณคิดว่า ไม่เอาล่ะ Governance อะไร ซับซ้อนเกินไปไหม บริษัทเรายังไม่ได้เป็น enterprise นะ อย่างนั้นลองแบบนี้ก่อนดีไหมครับ ก่อนจะสร้างอะไรใหม่ ลองตั้งคำถามเหล่านี้ดูก่อนก็ได้ครับ
ซ้ำหรือไม่: มีใครเจอปัญหาเดียวกันอยู่ หรือมีเครื่องมือที่ทำหน้าที่นี้แล้วหรือยัง?
ใช้ข้อมูลอะไร: ใช้ข้อมูลอะไร มาจากไหน ควรสร้างใหม่หรือใช้ร่วมกับระบบเดิม และมีความเสี่ยงด้าน Security หรือไม่?
แบ่งคนอื่นใช้ได้ไหม: มีแผนกอื่นที่น่าจะสามารถใช้ Solution นี้ด้วยกันไหม?
ความเป็นเจ้าของ: ใครจะเป็นผู้รับผิดชอบทั้งตอนสร้าง ตอนใช้งาน และตอน Maintenance ถ้ามีปัญหาขึ้นมา ใครจะแก้?
การเปลี่ยนแปลง: ถ้าสร้างเวอร์ชันใหม่มาแทนของเดิม ต้องแจ้งใครบ้าง?
การเลิกใช้: ตอนจะเลิกใช้งานจะกระทบใครไหม ต้องบอกใครก่อนหรือเปล่า?
การสร้าง Governance อาจจะแค่เริ่มจากการถาม-ตอบคำถามเหล่านี้ ก่อนจะพัฒนาไปเป็นกติการ่วมกัน และแต่งตั้งคณะทำงานขึ้นมาดูแล
ทีนี้คุณก็จะเริ่มเห็นว่าองค์กรมีระบบอะไรอยู่บ้าง อะไรเป็นระบบที่สร้างเอง อะไรใช้บริการข้างนอก ระบบไหนซ้ำกัน ระบบไหนควรเชื่อมต่อกัน และการลงทุนด้านซอฟต์แวร์ครั้งต่อไปควรไปในทิศทางไหน เพื่อไม่ให้ทรัพยากรสูญเปล่ากับสิ่งที่ซ้ำซ้อน
ความท้าทายที่แท้จริงไม่ใช่เรื่องเทคโนโลยี
จริงๆแล้วการทำ DX Roadmap, Strategy, Governance และ System Landscape ไม่ใช่งานด้านเทคนิค ไม่ได้เป็นงานที่ต้องอาศัย สกิล Programing & IT เลย (เพราะคนในฝั่ง Tech ก็อาจจะทำให้คุณไม่ได้เหมือนกัน!) แต่เป็นงานที่ต้องการคนที่ทำงานได้แบบ Cross-functional และสามารถ Orchestrate ทุกฝ่ายให้เดินไปในทิศทางเดียวกันได้
คนที่จะทำเรื่องนี้ได้ดี ต้องเข้าใจ”บริบทการทำงาน”ของแต่ละแผนกจริงๆ ไม่ใช่แค่เข้าใจระบบ System เพราะแต่ละแผนก ต่างก็มีมุมมอง มีเป้าหมาย และมีข้อจำกัดที่ต่างกัน ฝ่ายขายก็มองปัญหาต่างจากฝ่ายผลิต ฝ่ายบัญชีก็มองเรื่องที่สำคัญต่างจากฝ่าย IT และการจะดึงทุกฝ่ายมาคุยกันบนภาพเดียวกันโดยไม่ให้ใครรู้สึกว่าถูกบังคับหรือถูกมองข้าม ต้องอาศัยทั้งทักษะการฟัง การตั้งคำถาม การเข้าใจคน และเข้าใจภาพรวมธุรกิจ ไม่ใช่แค่ความรู้ด้านซอฟต์แวร์
ถ้าไม่มีการมองภาพใหญ่ การสร้าง Governance เพื่อกรอบการสร้างสิ่งใหม่ๆ จาก Vibe Coding นั้นแทบจะเป็นไปไม่ได้เลย และสำคัญที่สุด คือคนที่ยืนอยู่ตรงกลาง ที่จะช่วยประสานทุกฝ่ายให้เดินไปพร้อมกัน และทำให้สิ่งเหล่านี้เกิดขึ้นได้จริง
Vibe Coding ทำให้คุณไปได้ไว Governance จะทำให้คุณไปได้ไกล
AI Vibe Coding เป็นสิ่งที่ควรสนับสนุน เพื่อให้ user ได้ทดลองทำ เข้าใจวิธีแก้ปัญหา เข้าใจความต้องการของตัวเอง เป็นหา Problem-Solution Fit ที่มีประสิทธิภาพ แต่เมื่อจะเข้าสู่การขยายผล หรือ Scale การใช้งาน คุณก็ควรจะต้องให้ความสำคัญกับ การมองภาพใหญ่ ทิศทางการพัฒนา Governance ในภาพรวมขององค์กร"
ถ้าองค์กรของคุณเริ่มมีซอฟต์แวร์หลายตัวแล้ว และยังไม่มีใครตอบคำถามนี้ได้ชัดเจน อาจถึงเวลาที่ควรเริ่มคุยกันในทีมผู้บริหารว่า ภาพใหญ่ขององค์กรตอนนี้เป็นอย่างไร และควรวางทิศทางต่อไปอย่างไร
ASAP Project เป็นที่ปรึกษาด้าน Digital Transformation ที่จะช่วยสร้างความเปลี่ยนแปลงให้กับธุรกิจด้วยเทคโนโลยี
#ChangeManagement #DigitalTransformation #DX #UAT #MoM #BRD
